Thắc mắc vài điểm khác nhau thú vị giữa Bàn phím và chuột

Chuột và bàn phím là hai món gear không thể thiếu với người dùng máy tính. Và hẳn nhiên là chúng khác nhau nhiều thứ rồi, từ cái tên, cho tới hình dáng, thiết kế, chức năng, cách dùng, phân loại… Nếu kêu đi so sánh chuột vs bàn phím thì chẳng khác nào so con gà với con vịt.

Nhưng thật ra thì vì có một số thứ trong cấu tạo và một số khâu khi dùng cũng cứ na ná nhau, mà em này có trong khi em kia lại không có. Cho nên mới có 4 sự thật thú vị giữa bàn phím và chuột mà mình sắp kể bên dưới đây. Thôi mình vào luôn cho nhanh hỉ?

#1: Switch chuột khác switch bàn phím cơ chỗ nào?

Bàn phím cơ có các switch bên dưới phím và chuột thì cũng có switch dưới các nút bấm và cùng hoạt động theo cơ chế cơ học. Nhưng hai loại switch này cũng khác nhau khá nhiều.

Switch chuột là gì?

Switch chuột là chiếc công tắc nhỏ nằm dưới phím chuột. Chiếc công tắc này là phần tạo ra tín hiệu khi bạn click chuột, đồng thời cũng là phần quan trong nhất tạo ra cảm giác click chuột của bạn.

What The Scale? Mouse Teardown Throws Up A Few Surprises | Hackaday

Inside the Omron D2FC-F-7N microswitch (Logitech mouse)

Phần lớn các mẫu chuột chơi game đến từ các hãng lớn trên thị trường hiện nay đều sử dụng switch chuột do Omron sản xuất. Tuy nhiên vẫn có một số hãng có hướng đi khác. Ví dụ gần đây nhất là dòng chuột mới của Realforce dùng switch Topre. Anh em cũng biết rồi Topre đắt đỏ cỡ nào nhưng hãng vẫn quyết định xài cho chuột của mình vì switch Topre có đặc tính bấm cực êm mượt, hoàn toàn yên tĩnh và nhất là không bao giờ bị vụ double click. Hoặc như  chuột Zowie BenQ dùng switch chuột Huano không phải để tiết kiệm chi phí so với switch Omron mà là vì switch Huano này cho lực nhấn cứng hơn và hành trình cũng sâu hơn, lại còn cực kỳ tốt cho mấy anh chuyên chơi FPS.

Và nếu xét trong nội bộ Omron thì cũng có nhiều loại khác nhau từ cảm giác bấm cho tới tuổi thọ và âm thanh nhấn nút. Quan trọng là hợp với loại này thì mua loại đó xài thôi.

Switch bàn phím cơ thì sao?

Switch chuột có Omron thì switch bàn phím cơ có Cherry. Các bàn phím cơ học chuẩn mực hiện nay đa phần dùng switch Cherry (phổ biến nhất là dòng Cherry MX truyền thống). Cherry ra đời từ 1953, bắt đầu làm switch từ 1967 và là nhà sản xuất switch lâu đời và thành công nhất cho tới nay. Tất cả các switch cơ học khác đều có thể xem là bản sao của tượng đài Cherry.

Filco Majestouch 2 Silent with Cherry MX Pink switch - Quick Review

Điểm khác biệt giữa các dòng switch MX cơ bản của Cherry - GEARVN

Một switch Cherry gồm 5 phần:

1/ Switching slide: thanh trượt, làm từ nhựa, có màu đặc trưng để phân loại switch. Tác dụng nối giữa keycap và siwtch.

2/ Upper housing: thân trên, cũng làm từ nhựa, là bộ khung định hướng cho thanh trượt

3/ Coil spring: lò xo, là một chiếc lò xo làm từ kim loại, có tác dụng tạo ra trở kháng lực cho từng loại switch

4/ Gold crosspoint contact: chân tiếp xúc chéo mạ vàng: là thành phần quan trọng tạo nên cảm giác gõ của switch. Cấu tạo là hai lưỡi kim loại. Bình thường hai lưỡi này nằm tách nhau, nhưng khi nhấn phím, chúng sẽ tiếp xúc nhau ở phần đỉnh nhọn.

5/ Housing base: thân dưới, giúp bao bọc switch và gắn switch vào mạch bàn phím

#2: Vì sao switch chuột dễ bị double click còn switch bàn phím thì gần như không?

Double click là hiện tượng nút chuột bị double click – một lần bấm bị nhận thành 2 hoặc nhiều đã gây ra sự khó chịu cực lớn cho người dùng, nhất là các gamer chuyên nghiệp.

Theo quan niệm thông thường, nút bấm bị coi là đã chết tức là nó hoàn toàn không hoạt động nữa, bấm hoàn toàn không nhận phím. Tuy nhiên, trên thực tế thì đối với game thủ thì một nút bấm cũng bị coi ‘chết’ ngay khi dính phải hiện tượng double click chứ chẳng cần đến khi die hoàn toàn.

Mà ngay cả với người dùng bình thường đi nữa, chuột bị double click chỉ kéo qua lại thôi đã hết chịu nổi chứ đừng nói tới mấy công việc đòi hỏi phức tạp như thiết kế, đồ họa, coding..

Hiện nay thì rất nhiều chuột máy tính đều bị tình trạng này, trừ một số dòng chuột mới hiện đại dùng switch quang học (chuột Razer, Logitech) hoặc switch Topre (như chuột Realforce) hay các loại switch có trang bị “nút bấm bất tử” như Fuhlen)

Vì sao chuột dễ bị double click?

Các nút bấm chuột bình thường sử dụng sự tiếp xúc của các lá đồng, tạo ra tín hiệu điện sau mỗi lần người dùng click để ghi nhận và báo máy tính về hành động này. Do đó sau một thời gian sử dụng các lá đồng mòn đi hay do bụi bẩn chui vào hoặc lò xo của nút đã yếu thì sự tiếp xúc sẽ bị sai lệch. Lúc này,  phần lá đồng bị uốn cong (như anh em thấy hình bên dưới) sẽ khó giữ được độ đàn hồi như lúc ban đầu, khiến cho lực mà nó tác động vào phần lá đồng tạo tín hiệu yếu đi. Hậu quả là khi nhấn switch và lá đồng đập xuống chấu đồng, nó sẽ nảy lên rồi chạm xuống 1 lần nữa và tạo ra thêm 1 tín hiệu click. Chúng ta chỉ bấm một lần song nút lại gửi tín hiệu tới hai hoặc nhiều lần dẫn tới hiện tượng double click.

Locate the Click Mechanism That Is Causing the Problem (usually Left Click)

Reinstall Tension Spring

Locate, Remove, and Retension the Spring

Locate, Remove, and Retension the Spring

Locate, Remove, and Retension the Spring

Locate, Remove, and Retension the Spring

Locate, Remove, and Retension the SpringCòn bàn phím cơ thì không bị double click?

Trong khi đó switch cơ học của bàn phím cơ, mình lại lấy ví dụ điển hình là switch Cherry như đang nói ở trên. Cơ chế hoạt động của switch Cherry phần nhiều được quyết định bởi hai chân tiếp xúc kim loại mạ vàng. Diện tích tiếp xúc nhỏ, bề mặt phủ vàng khiến thời gian phục hồi của 2 lá tiếp xúc rất nhanh, trở kháng tiếp xúc thấp mang lại độ chính xác cao. Nói cho dễ hiểu là chúng chỉ CHẠM vào nhau chứ không phải ĐẬP một cái rõ to và dài như trên switch chuột. Bản chất với thiết kế thẳng, dạng lưỡi thì lá đồng của switch không thể nảy lên để chạm xuống lần nữa và tạo ra tín hiệu thứ 2 được.

cấu tạo switch Cherry

Với cách thiết kế, cấu tạo và cơ chế hoạt động khác nhau hoàn toàn thế này, đặc biệt ở phần lá đồng kim loại, cho nên ở chuột, dễ có tình trạng bị chập hai lần khi xài một thời gian lâu, còn ở bàn phím cơ thì nếu lá đồng bị mòn thì phím nó die hẳn, không nhận ký tự luôn chứ không có double click gì hết.

#3: Vì sao có bàn phím cơ nhưng không có chuột cơ?

Bàn phím cơ (mechanical keyboard) là cách gọi cụ thể huỵt toẹt ra để phân biệt với bàn phím thường (hay còn gọi là bàn phím màng, membrane keyboard). Như mình có đề cập ở trên thì bàn phím cơ có các switch lò xo phía dưới phím và hoạt động bằng cơ chế tiếp xúc của các lá đồng để nhận tín hiệu. Trong đó bàn phím cao su thì có lực đàn hồi tạo ra từ núm cao su, hai lớp mạch bên dưới giúp nhận tín hiệu. Nên bàn phím cao su bấm rất mềm, dễ mỏi tay và tuổi thọ kém hơn bàn phím cơ. Nói chung gọi bàn phím cơ vì ngoài phím cơ còn có phím cao su nữa, nên không gọi đúng ra thì rất dễ gây nhầm lẫn.

Còn chuột thì dưới các nút bấm luôn là switch. Mà các switch này thì có cấu tạo hao hao giống như switch cơ học của bàn phím cơ nhưng thiết kế của phần lá kim loại tạo độ nẩy và nhận tín hiệu thì khác nhau nhiều (cho nên mới có vụ double click). Nhưng tóm lại thì vẫn là switch hoạt động dựa vào cơ chế truyền tín hiệu thông qua tiếp xúc cơ học vật lý trực tiếp. Không có con chuột có nút nào mà không dùng switch cơ học cả. Cho nên cũng chẳng cần phải gọi là chuột cơ học làm gì, vì trên đời chỉ có một dạng chuột duy nhất thôi.

#4: Vì sao hay gọi là “custom bàn phím cơ” mà ít nghe ai nói “custom chuột”?

Lý do đơn giản là vì chuột có custom được nhưng mức độ ít và “hời hợt” hơn nhiều so với custom bàn phím. Nếu cho custom phím cơ thang điểm 10 thì custom chuột được chừng 2-3 điểm là cùng.

Custom bàn phím cơ anh em có thể làm được rất rất nhiều thứ, với nhiều cấp độ khác nhau:

  • Sương sương đơn giản thì là chơi keycap, thay cáp, trang bị thêm kê tay bàn phím cơ, hầu hết là mấy thứ bề ngoài.
  • Phức tạp hơn chút thì đầu tư luôn một chiếc barebone hot-swap mechanical keyboard để tha hồ thay switch, lube switch, lube stab, gắn thêm các O-ring hãm thanh, thêm bộ giảm chấn, đổi plate, thay núm xoay…
  • Thượng thừa thì là tự làm luôn một chiếc bàn phím cơ từ A-Z từ các thành phần chi tiết nhỏ lẻ khác nhau. Kết quả cho ra một chiếc phím cơ độc nhất vô nhị không đụng hàng với bất kỳ ai

GMMK Pro Review: A Mechanical Keyboard that is Making WAVES - Switch and Click
Với một chiếc phím cơ hotswap như con Glorious GMMK Pro này thì bạn có thể custom khá là sâu với nhiều chi tiết và nhiều lựa chọn khác nhau

This DIY Split Mechanical Keyboard Is Controlled By a Raspberry Pi - Hackster.io
Hoặc tới cấp độ cao nhất là build một con phím cơ từ A-Z từ các thành phần nhỏ lẻ như này

Mỗi cấp độ như vậy đều có thể gọi là một quá trình, đòi hỏi vô vàn công sức, thời gian, tiền của và trải nghiệm bản thân. Để qua được một cấp độ thì nhiều khi khổ chủ phải trầy da tróc vẩy, trả giá bằng cả mồ hôi và nước mắt chứ chẳng chơi. Cho nên custom bàn phím cơ thật sự là một thế giới rộng lớn, quy mô và chứa đựng rất nhiều kiến thức chiều sâu trong đó.

Trong khi nói tới chuột máy tính. Custom là từ để gọi cho vui, để nghe thơm lây chứ thật ra so với các trình của mấy anh keyboard modder thì việc custom chuột này chỉ gọi là cấp ruồi. Mình lấy ví dụ như trên các dòng chuột lỗ siêu nhẹ của Glorious, là hãng chuyên về custom mọi thứ trực quan sinh động nhất hiện nay, thì những gì bạn có thể làm để custom cho chuột nhà là:

  • Thay cáp màu cho chuột
  • Xài thêm bungee để dây bớt vướng víu
  • Gắn thêm feet chuột
  • Trang bị thêm pad chuột

Chuột thì custom cỡ nào cũng chỉ dừng lại ở mấy phần phụ kiện bên ngoài thôi chứ không ai can thiệp vào bên trong làm gì

Trong đó độ custom rõ nhất, có thể giúp chuột thay đổi từ ít tới rất nhiều cảm giác khi dùng chính là kết hợp dùng feet và pad chuột để tác động và độ Speed và độ Control của chuột. Giả tỉ như:

  • Pad Element Glorious Air cứng + Feet Glorious G-Skates được làm từ 100% PTFE >> thì việc di chuột sẽ rất control, độ ma sát rất lớn. Nhưng khi đổi qua feet chuột Glorious G-Floats được làm từ Ceramic bóng cứng thì cảm giác rê chuột cực bay.
  • Rồi nếu vẫn cùng feet đó, chuột đó, khi đổi sang pad vải là Fire hoặc Ice thì chuyện lại khác: Fire + G-Floats được làm từ Ceramic  >> cho sự control , Fire + Feet Glorious G-Skates được làm từ 100% PTFE >> thì lại rất bay.

Kiểu kiểu như vậy.

Và custom chuột cũng chỉ ở mức nhàn hạ vậy thôi chứ còn bạn không thể làm gì hơn Không ai đi thay switch chuột hay đổi một con mắt cảm biến khác cả. Vì bản thân chuột nó có giá quá rẻ so với một chiếc bàn phim cơ (tất nhiên vẫn có vài ngoại lệ mấy dòng chuột khủng), và mỗi loại chuột khi được làm ra thì đã mang trong mình một đặc tính rất riêng rồi. Muốn đổi cảm giác hoàn toàn thì mua một con chuột khác chứ không ai đi táy máy linh tinh trong bộ đồ lòng của nó cả.

Lời kết

Vậy là chuột vs bàn phím cơ không chỉ khác nhau ở cái tên và công dụng mọi người nhỉ? Hai món gear bất ly thân của tất cả mọi người này còn rất nhiều thứ hay ho để khác nhau nữa. Hy vọng bài viết đã mang tới cho mọi người vài phút giây đổi gió sau một ngày làm việc mệt nhọc.

Bài viết mới

Bàn phím quang có mấy cơ chế hoạt động và ưu điểm gì so với bàn phím cơ truyền thống?

Quang học là một lĩnh vực phức tạp hơn Cơ học rất nhiều. Và ứng dụng của nó vì thế cũng rất muôn vàn. Một...

Chơi bàn phím cơ tối giản – Phong cách chơi tinh tế nhưng vẫn sang, xịn, mịn

Giai đoạn phát triển của bàn phím cơ hết sức thăng, trầm và vút bay khi những mẫu bàn phím cơ ban đầu mang...

Chơi game FPS chọn bàn phím cơ thế nào?

Câu hỏi muôn thuở của người mới chập chững vào thế giới phím cơ luôn là: À ừ phím cơ tốt là đúng rồi...

Chọn bàn phím cơ RGB, tưởng dễ mà không dễ

Một trong những đặc trưng thường thấy của các bàn phím cơ gaming hiện đại là đèn RGB. Nhưng để chọn được một bàn...

Phiêu lưu trong ma trận switch custom: Tiền đắt xắt ra miếng hay ngon – bổ – rẻ là chân ái?

Lướt qua một vài trang thương mại điện tử thật không khó để bạn bắt gặp những chiếc switch bàn phím cơ đang được...

Related Stories

Để lại bình luận

Mời bạn nhập nội dung bình luận
Nhập tên

Stay on op - Ge the daily news in your inbox